Truy cập nội dung luôn

Thông báo Thông báo

Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1

Chi tiết tin

Lẫm lúa vùng Gò Công
02/11/2019

Ở vùng Gò Công xưa, lúa sau khi thu hoạch thì được phơi khô, giê sạch và bảo quản bằng nhiều vật dụng khác nhau như bồ lu, bồ nan, bùng binh, xe rương và cái lẫm hay còn gọi là lẫm lúa. Nhà nào có nhiều lúa để dự trữ thì phải dùng đến cái lẫm. Chữ lẫm (廩) là từ Hán-Việt có nghĩa là kho đụn chứa lương thực. Cái lẫm chứa lúa thường chỉ có ở những nhà địa chủ lớn, một vụ thu vô 3-4 muôn lúa (3-4 ngàn giạ) trở lên mà các vật dụng như kể trên không thể chứa hết được. Ngày trước, một trăm giạ lúa, người dân không gọi là bá lúa mà gọi là thiên lúa, nghe qua tưởng là một ngàn giạ, nhưng kỳ thật chỉ có một trăm giạ. Còn một ngàn giạ lúa không gọi là thiên lúa mà gọi là muôn, nghe qua tưởng đâu có mười ngàn giạ. Các cụ già cho rằng gọi việc đong lường trái ngược nhau như thế là có ý nói quá, nâng cao sản lượng trong việc thu hoạch cho bà con nông dân phấn khởi và cũng là một lời chúc, một ước vọng ấm no, sung túc.

Lẫm lúa vùng Gò Công

Lẫm lúa thường được thiết kế trong một ngôi nhà rộng ba gian, xây dựng ở những khu đất cao, không bị ngập lụt. Hai gian hai bên có diện tích rộng thiết kế thành hai cái lẫm. Gian giữa hẹp hơn là nơi người ta chuyển lúa vào hay xuất lúa ra. Gian làm lẫm lúa ba mặt là vách tường. Còn một mặt trong nhà hoặc đóng kín bằng ván gỗ hay tường làm bằng đất, có chừa một cái cửa bề cao lên đến cây trính, bề rộng phải lớn hơn cái thúng cái khi đưa thúng đổ lúa vào. Cửa này là nơi người ta đổ lúa vào. Có những tấm ván tấn ở cửa, cao khoảng 0,5m. Khi đổ lúa vào lẫm đầy đến 0,5m, người ta tấn tấm ván khác lên trên để tiếp tục đổ lúa vào. Rồi cứ thế mà đổ cho đến tầng 3, tầng 4… đến khi nào lẫm đầy lúa thì thôi. Nơi vách gần cửa lẫm, người ta chừa một cái ngách tra vào đó bằng một cái máng xuôi miệng, một miếng gỗ đặt nơi miệng máng. Khi lẫm đầy lúa, cần xuất lúa từ lẫm thì rút miếng ván ở miệng máng cho lúa chảy ra, lấy đủ số thì đóng miếng ván lại. Trong nền lẫm, người ta lót gạch, cho trấu vào trên lớp gạch cao khoảng vài tấc, rồi lót những tấm bồ nan cách ly giữa trấu và lúa sẽ đổ vào sau này. Người ta đổ lúa vào lẫm, tầng một dưới cùng, dùng thúng lường có hai người khiêng. Những tầng kế trên đưa lúa vào bằng thúng cái và cao hơn nữa thì bằng thúng con cho nhẹ. Vùng Gò Công không nhiều ruộng đất nên nên người dân ít dùng đến lẫm lúa. Tuy nhiên, hiện nay di tích kiến trúc nhà Đốc Phủ Hải ở thị xã Gò Công còn một cái lẫm với sức chứa hơn 10 ngàn giạ lúa. Về kiến trúc vẫn còn giữ được bộ khung (dân gian gọi là giàn trò) vững chắc bằng gỗ, kết cấu theo kiểu xiên trính tạo nên sự mềm mại, uyển chuyển và tính nhịp điệu trong kiến trúc.

Hình ảnh lẫm lúa rất đổi thân quen với người nông dân ở vùng Gò Công, đi vào các trang viết của nhà văn Hồ Biểu Chánh trong tác phẩm “Một đời tài sắc”. Màu nâu thẫm của gỗ xen lẫn màu rêu phong của thời gian là sản phẩm tư duy nghệ thuật của các bậc tiền nhân đã tạo ra cái đẹp, sự giản dị và mộc mạc như tâm hồn và tính cách của người dân xứ Gò dưới chế độ sở hữu đất đai của các địa chủ thời phong kiến.

                                                                                                                                                                                                                        Lê Hồng Quân 

Liên kết Liên kết