Truy cập nội dung luôn

Thông báo Thông báo

Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1 Slideshow Image 1

Chi tiết tin

Hoài niệm nước mắm rươi
29/12/2020

Dân gian vùng Gò Công có câu ca dao:

Dù ai buôn bán trăm nghề

Ba mươi tháng Chạp nhớ về vớt rươi

Rươi là một loài sên đất, nhỏ chừng cây diêm quẹt, dài từ một tấc rưỡi trở lại, thân mềm nhũn; sống ở vùng ngập mặn, cặp theo sông rạch, bãi bồi ven biển. Khi còn sống, con rươi mang màu máu tươi, trong suốt. Đây là một loài sinh vật hiếm có ở nước ta. Vì thế trong dân gian, người ta gọi con rươi là “rồng đất”. Rươi thuộc bộ giun đốt, có nhiều lông tơ, môi trường sống chủ yếu ở đoạn tiếp giáp giữa vùng nước ngọt và nước lợ.

Không nhiều như những tỉnh ven biển khác ở đồng bằng sông Cửu Long nhưng, trước đây ở Gò Công, hàng năm vào mùa gió chướng thì rươi rời khỏi nơi cư trú, khi triều cường dâng cao nhất trong năm, dân địa phương gọi là mùa nước rong, nhiều nhất là vào hai con nước ngày rằm và 30 của tháng 11 và tháng 12 âm lịch. Đây chính là mùa giao hoan để chúng duy trì nòi giống. Nếu không được người dân khai thác thì sau khi gởi trứng lại cho đất để nở thành thế hệ kế tiếp, con rươi sẽ trôi ra biển và chết đi. Vì thế mà ta thấy chúng quyện vào nhau, trôi từng giề đông đặc trên mặt nước, dọc theo những sông, rạch chảy trôi ra biển. Theo kinh nghiệm dân gian thì trời càng lạnh càng có rươi, bà con dùng vợt bọc bằng vải mùng để hứng, vớt rươi.

Con rươi

Các vị cao niên cho biết, rươi là sinh vật siêu sạch, bởi vì nơi nào đất và nước thật sạch mới có rươi. Từ trong lòng đất rươi chui ra, trồi lên mặt nước, con đàn cháu đống quấn lấy nhau thành búi tròn to nặng hàng chục ký, quấn thành xoáy như đang múa khúc giao thời giữa năm cũ và năm mới. Thời điểm rươi bắt đầu lên là từ 4 giờ sáng đến khi trời nắng nóng, khoảng 7-8 giờ rươi chui trở vào lòng đất. Nước càng động rươi càng lên nhiều, với chiếc vợt tự chế ngư dân cứ thế mà vớt, có khi một vợt được đến 7-10 kg.

Khi bắt được rươi nếu không chế biến thì khi để lâu rươi tan thành nước. Rươi được vớt lên đem về nhà đổ vào đầy lu mới bắt đầu chế biến. Sau đó, pha loãng muối hột với nước rồi đổ vào lu theo tỷ lệ 6 lít muối/một đôi rươi (40 lít). Cách đậy nước mắm đúng cách là dùng vải xô có độ thưa và thoáng nhất định để đậy kín miệng lu. Cứ khoảng 10 đến 15 ngày giở nắp đậy ra để đè chìm xác rươi xuống. Có một điểm rất đặc biệt là nơi ủ nước mắm rươi thì ruồi hay thằn lằn không hề dám bén mảng tới. Rươi ủ chừng ba tháng là cho nước mắm ăn được. Khi đó xác rươi chìm hết xuống đáy, nước mắm sẽ có màu vàng mật ong và trong suốt. Nhưng muốn thật ngon, nước mắm rươi phải ủ từ chín tháng trở lên. Rươi phơi nhiều nắng nước mắm rươi càng “dậy”, càng ngon. Thấy rươi đã dậy mùi, người ta từ từ múc cho vào nồi nấu sôi, để nguội, lược rồi cho vô chai, vô hũ để ăn hay làm quà biếu cho bà con xa.

Những buổi trưa sau khi làm đồng về, mọi người trong gia đình cùng quây quần bên mâm cơm có nồi cá kho, đĩa rau luộc chấm với nước mắm rươi thì ngon phải biết. Nước mắm rươi với hương vị ngọt ngào, thơm dịu, độ mặn vừa phải, hợp khẩu vị của nhiều người ăn.

Từ rươi, người ta có chế biến ra được nhiều món ăn như chả rươi, mắm rươi, rươi nấu riêu, rươi xào củ riềng hay rươi kho, hấp… Món nào cũng thơm, ngon miệng và đặc biệt là giàu dinh dưỡng. Riêng với người dân vùng Gò Công, rươi được đặc chế thành nước mắm. Tuy không cuốn hút mãnh liệt như nước mắm nhỉ cá cơm ở những vùng khác nhưng hương vị nước mắm rươi thơm dịu, khiến những thực khách sành ăn nếm qua một lần là nhớ mãi, thèm hoài. Bởi vì hương vị nước mắm rươi rất riêng, hậu ngọt, lại có màu đỏ tự nhiên nên rất bắt mắt. Nước mắm rươi dùng kho cá hay làm nước chấm đều rất ngon. Nước mắm rươi dùng làm thức chấm thì không phải pha chế gì cả, người nào thích ăn cay thì dầm thêm trái ớt, người nào thích ăn có vị chua thì vắt thêm vài giọt chanh. Trước đây, vớt rươi xong người ta làm nước mắm ăn trong gia đình. Nhà nào cũng làm một vài khạp nước mắm nhỏ lẻ theo kiểu thủ công của ông bà để lại.

            Tuy nhiên, những năm gần đây do môi trường ô nhiễm nên rươi không còn xuất hiện nhiều ở vùng biển Gò Công, rươi chỉ xuất hiện lác đác ở một vài nơi. Chỉ có số ít người dân sống gần biển mới có thể vớt được rươi về làm mắm và mắm rươi là đặc sản ngày càng trở nên quý hiếm ở vùng Gò Công.

 

Ths.Lê Hồng Quân

Liên kết Liên kết